مطالعه روستا ها در ایران

روستاهای مورد مطالعه دارای مساکنی مجتمع و متمرکز هستند.درحال حاضر بافت جدید

اینگونه روستاها بدلایل اجتماعی - اقتصادی افزایش در تعداد بهره برداران زراعی دارای

مساکنی بصورت پراکنده و متفرق از هسته اصلی روستا می باشند. چنین روندی بافتی

پراکنده را به این گونه مساکن دربافت جدید آنها داده است بخصوص که این پراکندگی در

اینگونه روستاها با اشغال زمینهای زراعی از یکطرف ، و از طرف دیگر باعث تغییر در

شکل و تیپ روستاهای منطقه شده است .این تغییر شکل در روستاهای همچون گوگ تپه،

دریاس - یوسفکند،اگریقاش ... بیشتر به چشم می خورد بطوریکه توسعه و بافت جدید این

روستاها بصورت خطی و در مسیر جاده‌ها شکل می گیرد تغییر در شکل روستاها می تواند

ناشی از عواملی چون تغییر کارکردهای روستا بدلیل توسعه و ارتباط با شهر همراه با اثرات

آن، موقعیت طبیعی و جغرافیایی، رشد اقتصادی، اجتماعی، خاکهای حاصلخیز و فراوان

بوده که این عوامل نقش خود را در روستاهای نام برده نشان داده اما در تعدادی از

روستاهای منطقه (داشخانه، کهنه ده، گرده گرو،گاپیس ...) بعلت دوری از جاده های

ارتباطی و شهر مهاباد،و کمبود اراضی کشاورزی این تغییرات چندان چشمگیر نبوده و

همچنان در حالت انزوا و رکود قرار دارند و از رشد چندانی برخوردار نیستند. به تبع این

تحولات مساکن روستایی نیز در چند دهه اخیر به علت رشد فرهنگی و اقتصادی و ارتباط

بیشتر با شهرها تحولی سریع داشته اند بطوری که قبل از دهه 40 و اجرای برنامه های

اصلاحات ارضی که هنوز ارتباط بین شهر و روستا وسعت پیدا نکرده بود مساکن به شکل

نسبتا" ساده و ابتدایی دارای مساکن یکپارچه بوده اند وجود چنین مساکن دراین دروه ناشی از

ضعیف بودن شیوه ها و مناسبات تولید و همچنین اثرات این موارد را در رشد کند اقتصادی و

اجتماعی اینگونه روستاها می توان جستجو کرده به نحوی که شیوه های تولید، نوع تولید و

بهره برداری به علت نظام اجتماعی حاکم بر این گونه روستاها و عدم ارتباط آنها با شهرها

درحد بسیار پایینی قرار داشت و این امر اثرات خود را در روابط اقتصادی و اجتماعی آنها

نشان می داد. بعد از اصلاحات ارضی و رند سریع رابطه شهر با روستاها کم‌ کم فرهنگ و

ظواهر شهرنشینی به داخل روستاها بصورت شکل گیری مساکنی با پلان و نما به شیوه

معماری شهرها،داشتن گلخانه ...رسوخ می کند چنین مساکنی در روستاهایی شکل گرفته اند

که معمولا" نزدیک مهاباد هستند و این امر همراه با اهمیت یافتن اینگونه روستاها، بالا رفتن

ارزش زمین و سرمایه گذاری بیشتر در آنها خواهد بود، چنین تغییری ناشی از رشد تاثیر

پذیری از شهرها، تغییر درمیزان درآمد و تغییر کارکرد های روستا و مناسبات تولیدی و

اقتصادی دراینگونه روستاها بوده است بخصوص که در ساخت اینگونه مساکن از مصالحی

با دوام بر خلاف گذشته استفاده خواهد شد. اندازه و شکل قطعات زراعی نیز در طی این

دوره براثر عوامل اجتماعی، اقتصادی (تقسیم ارث ، معاملات زمین،افزایش تعداد بهره

برداران زراعی و تغییر در مناسبات تولید همراه با ارتباط بیشتر با شهرها) تغییر پیدا کرده

است . در واقع شکل تحولات مزارع روستایی بیانگر تغییر در شیوه ها، عوامل و مناسبات

تولیدی است به نحوی که بارشد اقتصادی و تغییر در شیوه های تولید و مناسبات آن منجر به

تغییر در نوع محصول، تنوع محصول، تنوع آن و افزایش درآمد زارعین در مواردی شده که

نتایج این امر را می توان در تقطیع اراضی زراعی - خرید و فروش زمینهای کشاورزی،

تغییر در الگوی کشت و تنوع محصولات زراعی خلاصه کرد. ورود ماشین آلات کشاورزی

سموم ...خلاصه کرد. که ناشی از ورود مظاهر و تکنولوژی شهرها به روستاها است .

کم‌ کم موجب بازدهی در محصول، تغییر در شیوه های بهره برداری، تنوع محصول

شده است و این ارتباط طوری بوده که انتخاب محصول در رابطه با تغییر

و تحولات اقتصادی منطقه ،بازار مصرف و درعین حال با شرایط

زمانی و اقتصادی پیوند پیدا کرده است .


ادامه مطلب

[ جمعه ۱۳٩۳/٧/۱۸ ] [ ۱٢:۳٢ ‎ق.ظ ] [ علی سنجری ژوژکیان ]

[ نظرات () ]